Mindfulness in de Media 2017-08-28T11:48:03+00:00

Een aantal artikelen over Mindfulness

Met beide benen op de grond
Een verkenning naar het toepassen van mindfulness bij commandovoering

De vraag waar dit onderzoek antwoord op moest geven luidde:

Kan mindfulness een bijdrage leveren aan een betere besluitvorming onder druk door commandovoerders bij de brandweer?

Mindfulness, het vermogen om met volle aandacht, nieuwsgierig en niet-oordelend aanwezig en opmerkzaam te zijn, staat de laatste jaren steeds meer in de belangstelling. Niet alleen als leefstijl, maar ook als praktische toepassing om beter te functioneren en heilzamer met storende emoties als stress om te gaan (Jha et al., 2016; MAPPG, 2015; Stanley et al., 2011). In dit verkennend onderzoek is een grote hoeveelheid psychologische en neurobiologische literatuur met betrekking tot mindfulness bestudeerd. Uit deze literatuur blijkt dat mindfulnesstrainingen aantoonbaar bijdragen aan het verminderen van stress en het verhogen van de emotionele stabiliteit en geestelijk welbevinden (Brown & Ryan, 2003; J. D. Creswell & Lindsay, 2014; Stanley et al., 2011). Aangezien commandovoering bij de brandweer stressvol kan zijn, is dit goed nieuws (zoals dit ook goed nieuws is voor andere beroepsgroepen die moeten functioneren onder grote stress, zoals politieagenten, militairen en ambulancepersoneel). Ook is gebleken dat mindfulnesstrainingen effectief worden ingezet ter behandeling en voorkoming van stressklachten zoals PTSS (Büssing et al., 2013; Johnson et al., 2014; Smith et al., 2011). Ook dat is positief voor mensen die onder grote stress moeten werken.

De vraag in dit onderzoek is echter of mindfulness kan bijdragen aan een betere besluitvorming onder druk. Hierbij ligt de focus niet primair op de psychische gezondheid, maar op de relatie tussen stress (of emotieregulatie) en de kwaliteit van de besluitvorming.

In eerder onderzoek in het kader van Situationele commandovoering (Brandweeracademie, 2015) is al stilgestaan bij het belang van een goede situational awareness bij het nemen van besluitvorming onder druk. In het ‘heetst van de strijd’ moeten commandovoerders in relatief korte tijd en op basis van onvolledige (en mogelijk onbetrouwbare) informatie beslissingen nemen met mogelijk verstrekkende gevolgen. Besluitvorming onder druk is daarom allerminst eenvoudig en allerlei psychologische processen spelen hierbij een rol (Klein, 2008; Klein et al., 2010; Lipshitz et al., 2001; Pfaff et al., 2013; Pratkanis, 2007). Stress heeft zowel invloed op de beeldvorming (situation awareness) als op het besluitvormingsproces zelf (Büssing et al., 2013). Aangezien mindfulness bijdraagt aan het reduceren van stress, ligt het voor de hand dat mindfulness op deze wijze kan bijdragen aan een betere besluitvorming onder druk.

Daarnaast bevordert mindfulness een open, opmerkzame en alerte houding (Hurk et al., 2010; Jha et al., 2016) en verbetert het een aantal cerebrale functies die nodig zijn om snel een situatie te kunnen overzien en goede beslissingen te kunnen nemen, zoals visuospatiële functies (het verwerken van ruimtelijke informatie), werkgeheugen en de executieve functies (plannings- en organisatievermogen en controlerend vermogen) (Teper & Inzlicht, 2013; Zeidan et al., 2010). Ook op deze wijze zou mindfulness een bijdrage kunnen leveren aan een betere besluitvorming onder druk bij commandovoerders bij de brandweer.

Uit Met beide benen op de grond. Brandweeracademie, 22 februari 2017

Mindfulness: een ander perspectief op werkdruk

De hoeveelheid werk wordt er misschien niet minder door. Maar een cursus mindfulness kan werkstress wel degelijk verminderen of voorkomen, ervaren steeds meer docenten in Flevoland. In dit rondetafelgesprek vertellen betrokkenen waarom de cursus zo aanslaat: ‘De cursus was in 24 uur volgeboekt.’

Winnifred Admiraal is docente Frans op Scholengemeenschap Helen Parkhurst in Almere – en min of meer de katalysator van het feit dat mindfulness nu in heel Flevoland aan VO-docenten wordt aangeboden. “Ik kreeg echt last van de hoeveelheid werk die er op me afkwam”, vertelt Admiraal. “Maar de cursussen die ons werden aangeboden, hadden met name te maken met digitalisering. Zo kwam er nóg meer op me af, terwijl ik juist behoefte had aan het tegenovergestelde. Dat heb ik Mieke (van der Kroon, red.) ook verteld: ‘Waar ik nou gelukkig van zou worden, is een mindfulness-cursus.’ Typisch Mieke dat dat binnen no-time was geregeld.” Mieke van der Kroon is coördinator bij het eigen Expertise Centrum van Helen Parkhurst, dat de scholing van het eigen personeel verzorgt. Van der Kroon gaat bewust vraaggestuurd te werk: “Ieder voorjaar doe ik een ronde onder het personeel, met eigenlijk maar één vraag: ‘Wat heb jij aan professionalisering nodig zodat jij ook volgend schooljaar je doelen kunt halen, en effectief kunt werken?’ Aan mindfulness had ik eerlijk gezegd nog niet gedacht. Tot Winnifred ermee kwam.”

Meer scholen volgen
Van begin af aan wordt de cursus gesubsidieerd door het regionale arbeidsmarktproject Flevokans II. Projectleider Wim Rongen: “Tot de projectdoelen van Flevokans II behoort naast werving ook het behouden van leraren. En voor die doelgroep is het heel belangrijk dat we preventie als project zoveel mogelijk inzetten vanuit de behoefte van docenten. De cursus Mindfulness is daar bij uitstek een voorbeeld van. Vandaar onze keuze om de cursus te subsidiëren.”

Winnifred Admiraal en haar collega’s stonden vanzelfsprekend niet alleen in hun ervaring dat een baan in het onderwijs erg veeleisend kan zijn. Wim Rongen: “Werkdruk speelt op alle scholen in Flevoland wel een rol. Daarom bieden we de cursus nu aan alle VO-docenten in Flevoland aan.” Sandra Wind greep die kans met beide handen aan. “Ik ben biologiedocente op Het Baken – Stad College in Almere, maar doe nu voornamelijk roosterwerkzaamheden. Dat is een stressvolle taak die me ook wel lichamelijke klachten geeft.” Hoe groter de werkdruk, hoe minder ontspanning veel docenten zichzelf gunnen, merkt Wind: “Pauzes gebruiken we niet voor de ontspanning, maar om toch even die collega aan te schieten over die ene leerling. ’s Avonds zijn er ouderavonden, nakijkwerk, en eenmaal thuis gaan je gedachten ook maar door. Zo lukt het steeds minder om de spanning te laten zakken. Ik zocht een manier om daar verandering in te brengen.”

Kerntaak
Van der Kroon: “Ik denk dat we ons in onderwijsland steeds meer realiseren dat docenten heel goed zelf kunnen aangeven hoe zij in hun schoolloopbaan willen en moeten professionaliseren. Daar hebben we in Flevoland al een zekere traditie in. Zelf zie ik het als een kerntaak om docenten te vragen wat zij aan professionalisering nodig hebben. Die vraag zou in Nederland vaker gesteld mogen worden.” Van der Kroon ervaart dat de schoolleiding best gevoelig is voor de antwoorden op die vraag: “De schoolleiding heeft mindfulness echt omarmd. Helen Parkhurst organiseert nu bijvoorbeeld zelfstandig, op eigen kosten, verdiepingsavonden.” Die avonden worden ook aangeboden aan de Flevokans-cursisten. Wim Rongen denkt wel dat docenten nog nadrukkelijker hun scholingswensen naar voren moeten brengen. Van der Kroon neemt wat dat betreft een kentering waar onder jongere generaties docenten: “Mijn hoop is dat die veel sneller en duidelijker zullen laten weten wat zij nodig hebben. Ik denk zelfs dat zij dat zélf gaan organiseren: ruimtes zoeken op school, zorgen dat er workshops komen.”

dinsdag 3 februari 2015 | Veilig, gezond & vitaal werken

Meditation or vacation: Which one is better for your health?

Research shows that meditation has a positive effect on your mental health, helping to improve mood and lower stress levels. But a new study has found that the practice may also have quantifiable physical health benefits, too. In fact, when compared with the de-stressing health benefits of a relaxing vacation, meditation’s effects may be even stronger and longer-lasting.

For the study, researchers from the University of California, San Francisco, and Harvard Medical School recruited 94 healthy women, aged 30-60 years. Thirty of these women were experienced meditators who had enrolled in a six-day meditation retreat at a resort in California. The remaining 64 women were not regular meditators and half of these women were randomly selected to simply enjoy the vacation, while the other half followed a meditation training program run by the Chopra Center for Well Being. The meditation training involved classes in mantra meditation, yoga and self-reflection, all designed by best-selling author and spiritual guru Dr. Deepak Chopra, although he was not part of the study.

For all three groups, researchers collected blood samples and self-reported wellness surveys immediately before and after the retreat as well as one month and 10 months later. They examined more than 20,000 genes from each participant to understand what biological changes were occurring in the body.

Researchers found that all three groups showed some differences in their molecular makeup after a week at the resort. The most significant changes in their “post-vacation biology” were in molecular pathways related to stress response and immune system function.

Evaluations of the participants’ self-reported wellness surveys found that the women who learned meditation techniques at the retreat reported fewer symptoms of depression and less stress than their non-meditating peers. They also maintained these benefits for a longer period than the women who did not meditate. Studies have shown that these mental health benefits have direct physical health benefits, too, resulting in lowered blood pressure and heart rate, improved digestion, more physical energy, and a more robust immune system.

“Based on our results, the benefit we experience from meditation isn’t strictly psychological; there is a clear and quantifiable change in how our bodies function,” said study co-author Rudolph Tanzi, PhD, a neurology professor at Harvard University and director of the Genetics and Aging Research Unit at Massachusetts General Hospital, in a statement.

One thing that wasn’t clear was whether the women who learned to meditate continued to do so after the retreat or if the mental and physical benefits they reported were the direct result of their one week of practice. But either way, the benefits of meditation were evident long after the initial sessions.

In other words, daily meditation may be even better for your physical and mental health than a stress-free vacation — and much cheaper.

Jenn Savedge, September 1, 2016

Meditatie als middel tegen ziekteverzuim

Na fitness doet ook mindfulness op de werkvloer haar intrede als middel tegen ziekteverzuim.

Mindfulnesstrainingen hebben zichzelf bewezen bij behandeling van stressgerelateerde klachten. Maar het werkt niet alleen curatief. De Belgische psycholoog Björn Prins levert graag het bewijs dat bedrijven tot betere bedrijfsresultaten komen, als werknemers een mindfulnesstraining hebben gevolgd.

“Mindfulness is de werkelijkheid zien zoals ze is. Het heeft niks te maken met wierook, Boeddhabeelden, oranje lappen. Dat hoort er allemaal niet bij.”
Björn Prins, oprichter van het ITAM, (Instituut voor Training van Aandacht en Meditatie) in Gent, heeft grote moeite met het zweverig imago van mindfulness. “Er is met meer dan 1300 publicaties hard wetenschappelijk bewijs dat mindfulness werkt in een klinische setting en er komt steeds meer bewijs dat mindfulness ook op de werkvloer belangrijke resultaten boekt.” Het gaat weliswaar om meditatie en aandachttraining, maar dan ontdaan van wierookgeur, zoals de grondlegger de Amerikaan Jon Kabat Zinn in 1970 voor ogen stond.

De oorsprong van mindfulness ligt in het Boeddhisme, maar Kabat Zinn heeft het daar bewust van losgemaakt. Hij introduceerde mindfulness in de universitaire wereld en koppelde het aan wetenschappelijk onderzoek. Mindfulness lijkt een hype. In elke stad kan je wel voor een cursus mindfulness terecht. “Het slaat aan, omdat we merken dat het werkt,” corrigeert Prins. “Hij is wel bezorgd over de wildgroei in mindfulnesstrainingen. “Er lopen veel ondeskundige trainers rond. En voor dit soort trainingen geldt niet: ‘Baat het niet, dan schaadt het niet’.”

Wie een training zoekt, moet zich goed oriënteren en kijken of de trainer er wel voor is opgeleid. In Gent heeft Prins met de Arteveldehogeschool een posthbo-opleiding tot mindfulnesstrainer opgericht en hij werkt ook als docent aan de Nederlandse mindfulnessopleiding van de Hogeschool Utrecht. In zijn boek, Mindful@work, past hij mindfulness toe op de werknemer, de manager en het bedrijf als geheel.

Promotie

Binnenkort hoopt hij te promoveren op een onderzoek over de effectiviteit van mindfulness in het bedrijfsleven. Er komen volgens Prins steeds meer bewijzen dat mindfulness succesvol is voor bedrijven. Het meest eenvoudige bewijs is gebaseerd op de terugdringing van ziekteverzuim. Stress kost het bedrijfsleven jaarlijks miljarden aan uitval van medewerkers, schadeclaims, ziekteverzuim en verminderde productiviteit. Het is wetenschappelijk bewezen dat een training mindfulness effectief is bij vermindering van stress. Door meditatie gaat de bloeddruk omlaag, de hartslag wordt rustiger, het immuunsysteem wordt beter. Dat betekent dus minder ziekteverzuim en minder kosten voor de werkgever.

Training

Jack de Graaf, manager van Janssen Biologics in Leiden, een biofarmaceutisch bedrijf in Leiden met 1.000 medewerkers beargumenteert het als volgt: “Als ik 50.000 euro investeer in een training mindfulness voor 25 medewerkers in werktijd en dat leidt tot 1 procent minder ziekteverzuim dan heb ik al een winst van een half miljoen.” Het is de taal van geld, die een ondernemer zal aanspreken. Maar het effect van mindfulness op het werk verdient meer dan een economisch rekensommetje.

Borstelen

“Have you brushed your mind today?” vraagt Prins ter illustratie van zijn betoog over het belang van mindfulness. “Meditatie zou net zoiets moeten zijn als tandenpoetsen. Als je ’s morgens naar je werk gaat, wil je toch niet uit je mond stinken. Maar je kunt er ook voor zorgen dat je alert en aanwezig bent, als je op het werk komt. Dat lukt door meditatie of een aandachtoefening, die je niet in lotushouding thuis hoeft te doen, maar ook onderweg in de trein, bus of op de fiets. Bij mindfulness draait het steeds om stoppen, landen, kijken. Niet reageren op de automatische piloot, maar jezelf een paar magische momenten gunnen om met aandacht naar je fysieke reacties te kijken en dan pas kiezen of en hoe je wilt reageren.”

Haalbare doelen

Prins geeft met zijn vijftien medewerkers trainingen bij veel grote Belgische bedrijven en internationale ondernemingen. Vaak begint zijn bemoeienis als er te veel stress en ziekteverzuim is. Maar steeds meer draait het om trainingen, die preventief werken en zorgen voor meer vitaliteit voor de werknemers en de onderneming. Het liefst gaat hij nog een stapje verder door mindfulness in te zetten voor ‘waardegedreven werken.’ Een van zijn voorbeelden is Wouter Torfs, directeur van ‘Schoenen Torfs’, een Belgische schoenwinkelketen, met 62 winkels en 520 medewerkers, die in België de titel van beste werkgever 2011 in de wacht sleepte.
Torfs biedt zijn werknemers mindfulnesstrainingen aan onder het thema ‘Happy with yourself’. Mindfulness betekent voor hem leren ‘in het hier en nu’ te zijn en het is naar zijn mening een sleutel om gelukkiger te worden, ook op je werk. “Stress krijg je vaak door je eigen hersenspinsels. Mijn zoontje is ziek, wat gaan we vanavond eten, mijn cijfers zijn niet goed. Maar als je volledig opgaat in de activiteit die je aan het doen bent, word je rustiger. Ook bij Torfs wordt gewerkt met targets op het gebied van omzet, kosten en klanttevredenheid,” aldus Torfs. “En targets kunnen een bron van stress zijn. Wij proberen daar realistisch in te zijn door haalbare doelen te stellen.”

Bevlogenheid

In de terminologie van Prins is Torfs een ‘authentiek leider’, een begrip dat hij gebruikt voor zijn trainingen aan het management van bedrijven. “Je kunt niet alle werknemers in een groot bedrijf een training mindfulness geven. Maar als het management in een bedrijf op basis van mindfulness getraind wordt tot authentiek leiderschap, zullen medewerkers daardoor geïnspireerd raken en met meer passie en bevlogenheid aan de slag gaan.
Er zullen altijd cynici zijn, die mindfulness flauwekul vinden. Schoenenfabrikant Torfs heeft er geen boodschap aan en blijft trouw aan zijn ideologie over een gelukkiger samenleving. “Cynisme is geen motor voor verandering. We zijn in 5 jaar met 80 procent gegroeid. Dat snoert cynici de mond.”

Uit de Gelderlander, 2012 – Dhr. B. Prins

Mindfulness is effectief door Hanne Verweij

Hanne Verweij is promovenda bij het Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness – www.radboudcentrumvoormindfulness.nl. Zij doet onderzoek naar de effectiviteit van mindfulness bij personeel in de gezondheidszorg.

Steeds meer mensen doen aan mindfulness. De kwaliteit van leven van zieken én gezonden zou erdoor verbeteren. Dat is zelfs wetenschappelijk bewezen: mindfulness als waardevolle aanvulling of effectief alternatief in de gezondheidszorg.
Mindfulness is het met aandacht aanwezig zijn in het hier en nu, zonder daar een oordeel over te hebben. Zo’n niet oordelende houding ten aanzien van eigen ervaringen kan het vermogen om te gaan met de uitdagingen van het leven vergroten. Het tegenovergestelde kennen we maar al te goed. Je verheugt je er bijvoorbeeld op om iets lekkers te eten, maar terwijl je eet ben je met je gedachten ergens anders en proef je eigenlijk nauwelijks iets. Of bij studenten die tentamen doen: in plaats van zich te concentreren op de vragen, verschuift hun aandacht naar het verleden ‘Had ik het maar beter geleerd’, naar de toekomst ‘Wat nou als ik het niet haal, of naar negatieve oordelen over zichzelf ‘Ik kan het niet’. Met mindfulness leren zij om die gedachten als gedachten te zien en niet als waarheid, om ze te accepteren zoals ze zijn en om te weten dat ze ook weer weggaan. Met de focus op het anders leren omgaan met gedachten onderscheidt mindfulnesstraining zich van andere gedragstherapieën die zich richten op het veranderen van gedrag of van gedachten.

Leren hanteren van stress, pijn en ziekte

Maar om zonder te oordelen met de aandacht in het hier en nu te kunnen zijn, moet er getraind worden. De meest gebruikte vormen van mindfulnesstraining zijn MBSR – Mindfulness-Based Stress Reduction en MBCT – Mindfulness-Based Cognitive Therapy. MBSR is in 1979 ontwikkeld door Jon Kabat-Zinn aan de Universiteit van Massachusetts voor patiënten met chronische klachten. De training richtte zich op het inzetten van de eigen kracht en het hanteren van stress, pijn en ziekte. Het resultaat was een langdurige verbetering van zowel lichamelijke en psychische klachten.

Hoe zieken en gezonden baat hebben bij een mindfulnesstraining

Patiënten leren door mindfulnesstraining zich meer bewust te zijn van gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties: om symptomen niet te vermijden, maar ze te ervaren. Dit kan uiteindelijk leiden tot accepatie van de (chronische) klachten. Diverse onderzoeken tonen aan dat mindfulness ook een positieve invloed heeft bij verschillende andere problemen. Zo is het effectief gebleken bij mensen met angst-, eet- of persoonlijkheidstoornissen en bij mensen met depressies. Maar ook bij mensen met lichamelijke klachten als pijn, bij psoriasis en kanker geeft mindfulness verlichting. Piet Hougaard (2011) deed onderzoek naar de effecten van mindfulness bij mensen met recidiverende depressies. Daaruit bleek dat MBCT, bovenop de normale zorg met onder andere antidepressiva, zorgt voor een vermindering van het terugvalrisico met 34 procent vergeleken met alleen normale zorg. Daarnaast lijkt enkel MBCT (zonder normale zorg) even effectief als antidepressiva in het voorkomen van terugval bij recidiverende depressies. Ander onderzoek laat zien dat dat mindfulness symptomen van angst en depressie verminderd voor (ex-)kankerpatiënten.

Naar aanleiding van de positieve resultaten van de mindfulnesstraining bij patiënten is de aandacht voor onderzoek bij andere onderzoeksgroepen toegenomen. Uit diverse wetenschappelijke onderzoeken is inmiddels gebleken dat mindfulness eveneens een positief effect heeft op de gezonde mens. Een meta-analyse uit 2009 laat zien dat MBSR bij gezonde personen leidt tot vermindering van stress, rumineren (vorm van piekeren) en angst en een vergroting van het empathisch vermogen en zelfcompassie. Verder blijkt mindfulness een effectief middel in het verminderen van burnout en vergroten van de flexibiliteit, aanpassingsvermogen, welzijn en emotionele stabiliteit.

 

 

mindfulness-media-nieuws

Innovatieteams in een mindful werkomgeving zijn veerkrachtiger en verhogen hun succeskans

Innovatieteams zijn succesvoller als hun werkomgeving ‘mindful’ is waardoor zij in staat zijn probleemsituaties op te lossen, zo blijkt uit recent promotie-onderzoek van TNO-er Peter Oeij. Hierdoor daalt de faalkans van innovatieprojecten en daarmee kunnen desinvesteringen worden verkleind. De slaagkans van innovatieprojecten neemt toe.

Voor zijn promotieonderzoek bestudeerde Peter Oeij 18 projectteams en hun innovatieprojecten. De nadruk lag op teamdynamiek. Hoe gaan teams om met kritieke incidenten in hun project, die aanleiding kunnen vormen voor falende projecten? En dus mislukte innovaties. De promovendus stelde vast dat twee kenmerken de kans op succes vergroten. Dat is ten eerste de aanwezigheid van een ‘mindful’ werkomgeving. Lees hier verder.

Uit LinkMagazine, 18 januari 2017

Beter arbeidsklimaat

‘De universiteit van Wisconsin ontdekte dat mediterende werknemers een hogere frustratietolerantie, een beter arbeidsklimaat, vrolijkere en optimistischere stemmingen en een hoger energieniveau rapporteren. Ook verminderen conflictsituaties en ‘slangenkuileffecten’ op het werk als werknemers een mindfulness training hadden gevolgd.

Uit het Algemeen Dagblad 31/1/11

Mindfulness werkt

Een mindfulnesstraining, die zich concentreert op controle van de geest via lichamelijke oefeningen, vergroot prestaties en vermindert stress, meldt de Universiteit van Oregon. Chinese en Amerikaanse onderzoekers gaven proefpersonen vijf dagen mindfulnesstraining, een controlegroep kreeg vijf dagen ontspanningstraining. Beide groepen werden voor en na de training getest op aandacht en stress. De mindfulness deelnemers scoorden na de training het best op de aandachtstest, tijdens een moeilijke wiskundetest kwamen er bovendien minder stresshormonen vrij. Volgens de onderzoekers is body-mind meditatie en yoga zoals gegeven in de mindfulnesstraining een simpele en effectieve manier om prestaties te verbeteren, maar ook om emoties in bedwang te houden en beter sociaal gedrag te vertonen.

Uit de Volkskrant 13/10/10